WEST BETUWE - Uit onderzoek blijkt dat de fruitsector in West Betuwe in zwaar weer zit: naar verwachting stopt de helft van de fruittelers in de gemeente in de komende vijf tot tien jaar. De gemeente West Betuwe wil daarom samen met fruittelers, partners en inwoners werken aan een toekomstgerichte fruitteeltsector. “Dit vraagt om zorgvuldige keuzes en goede samenwerking met iedereen in het buitengebied”, vertelt wethouder Joke van Vrouwerff.
De afname van fruittelers blijkt komt door een vergrijzing van de boeren. “Ruim 60 procent van de fruittelers is ouder dan vijftig jaar. Het ontbreken van opvolgers en een niet-rendabel verdienmodel zijn de belangrijkste redenen dat naar verwachting 50 procent binnen tien jaar stopt,” vertelt een woordvoerder van de gemeente over het onderzoek.
Het verlies van de fruittelers is een rampscenario voor ‘de fruitgemeente’ van Nederland. “De fruitteelt blijft belangrijk voor het landschap, de werkgelegenheid en de identiteit van West Betuwe”, aldus de gemeente. “De gemeente West Betuwe heeft in het coalitieakkoord ‘In Beweging!’ uitgesproken dat fruitteelt en landbouw belangrijke onderdelen zijn van onze lokale economie, identiteit en het landschap. West Betuwe noemt zichzelf niet voor niets de Fruitgemeente van Nederland. Veel mensen werken in de fruitteelt of landbouw, en deze sectoren bepalen voor een groot deel het karakter van onze omgeving.”
Zorgen over bodem, water en biodiversiteit Naast het gebrek aan opvolging kampt de sector met toenemende uitdagingen. “Droogte en waterkwaliteit zijn een groeiend probleem. De regels voor gewasbescherming worden steeds strenger, terwijl alternatieven vaak ontbreken. Ook bedreigt de afname van bestuivers (zoals bijen, red.) de opbrengst, en staat de bodemkwaliteit onder druk,” aldus de woordvoerder. “Dit zijn niet de directe redenen dat telers stoppen, maar ze maken het wel steeds moeilijker om toekomstbestendig te blijven.”
Mogelijke maatregelen en steun Het onderzoek geeft de gemeente advies over manieren om telers te ondersteunen. “De gemeente wil de fruitteelt en landbouw helpen bij de overgang naar duurzamere en toekomstbestendige manieren van werken. Dat past ook bij de ambities van de gemeente voor het inrichten van de omgeving en de ontwikkeling van het landschap. Zoals het zuinig moeten omgaan met de bodem, het water en het landschap”, aldus de woordvoerder.
Uit het adviesrapport blijkt dat de gemeente verschillende mogelijkheden heeft om fruittelers te ondersteunen. Zo kan er meer ruimte komen binnen de regels, zodat boeren makkelijker kunnen vernieuwen of duurzamer kunnen werken. Ook wordt gekeken of fruittelers die zich extra inzetten voor natuur of recreatie daarvoor een vergoeding kunnen krijgen. Daarnaast wil de gemeente samen met boeren en andere betrokken partijen een soort kennisagenda opstellen, waarin afspraken worden gemaakt over hoe ze slimmer en duurzamer kunnen werken.
De gemeente wil ook ruimte gaan bieden voor innovatie. “Denk aan precisielandbouw om driftreductie (drift is het verschijnsel dat een deel van die spuitvloeistof niet op de bomen of planten terechtkomt, maar wegwaait, red.), waterbesparende technieken en robuustere rassen,” legt de woordvoerder uit. Ook natuurinclusieve fruitteelt, agrotoerisme en circulaire landbouw kunnen bijdragen aan nieuwe verdienmodellen. Concrete subsidies zijn er nu nog niet, maar beloningssystemen gekoppeld aan duurzaamheidsdoelen zijn volgens de gemeente een optie.
Geen streefaantal fruittelers Een concreet streefgetal voor het aantal fruittelers dat moet blijven bestaan, heeft West Betuwe niet. “Het aantal bedrijven zal afnemen, maar waarschijnlijk blijft de totale grote van de landbouwgrond in stand. In heel Nederland zie je de trend dat bedrijven groter worden,” aldus de woordvoerder. Het onderzoek biedt volgens de gemeente vooral een inhoudelijke basis voor vervolggesprekken en beleidsvorming.
Wethouder Platteland Joke van Vrouwerff benadrukt het belang van samenwerking: “We willen ons blijven inzetten voor een sterke en duurzame fruitteeltsector. Dat doen we niet alleen met woorden, maar ook door partijen samen te brengen en ruimte te geven aan vernieuwing.” De gemeente gaat nu opzoek naar oplossingen. “Zoals in het adviesrapport staat, is verder onderzoek en een gezamenlijke aanpak met de sector nodig om de mogelijkheden goed in kaart te brengen,” concludeert de woordvoerder.
