CULEMBORG - Voor veel bewoners van Parijsch is het een vertrouwd beeld: het kunstwerk bij de roadblock aan de Prijsseweg, getiteld 'Het Geheugen van Parijsch'. Wat echter lang niet iedereen weet, is dat in de houten kisten van het kunstwerk 13.000 exemplaren van de Culemborgse Courant verborgen lagen.
Het gaat om een editie die precies twintig jaar geleden werd geschreven en al die tijd verzegeld bleef. Afgelopen donderdag brak dat moment eindelijk aan: de eerste kist werd geopend en de krant kwam tevoorschijn, onder toeziend oog van burgemeester Marinka Mulder.
"Ik kan me de tijd die in de krant wordt beschreven nog goed herinneren", aldus de burgemeester. "Ik groeide op tegenover Parijsch. De krant was toen een brug naar de toekomst en is nu een brug naar het verleden."
Van ergernis naar ontmoetingsplek De roadblock blokkeerde destijds de belangrijkste doorgangsweg door de wijk Parijsch, tot grote ergernis van veel bewoners. Kunstenaars besloten de plek een positieve betekenis te geven door er een ontmoetingsruimte van te maken.
Aan weerszijden van de weg verrezen ruime houten vlonders met zitelementen. Voor het geval de blokkade ooit zou verdwijnen, bedachten de kunstenaars dat alle barrières en stoplichten zouden worden opgeslagen in de grote houten zitobjecten, als tastbare herinnering aan deze periode.
Ter markering van de entree van winkelcentrum Parijsch, tegenover het Medisch Centrum, werd bovendien een grote overkapping gebouwd die deed denken aan de oude Betuwse schuren die hier ooit stonden. Op de zolder van deze ‘schuur’ werd 'Het Geheugen van Parijsch' ondergebracht, in de vorm van grote houten kisten met daarin de verzegelde kranten.
13.000 krant op zolder De inhoud van de krant bleef twintig jaar lang geheim. Rond 20 januari worden de kranten huis-aan-huis verspreid in Culemborg. In de editie staan verhalen over hoe men in 2005 naar Parijsch en het ontstaan van de wijk keek, evenals prikkelende vragen als: 'Bestaat de Culemborgse Courant nog in 2025?' en 'Weet iemand nog wat een roadblock is?'
Met de verspreiding van de twintig jaar oude krant breekt een nieuwe fase aan voor het kunstwerk. In het komende jaar wordt 'Het Geheugen van Parijsch' uitgebreid met een nieuw kunstwerk, dat het bestaande werk verrijkt en voorbereidt op de volgende twintig jaar.
Het nieuwe kunstwerk wordt ontworpen door een nog te kiezen kunstenaar uit de regio. Regionale kunstenaars zijn uitgenodigd een eerste concept in te dienen, waarna drie ontwerpen worden geselecteerd. Inwoners van Culemborg krijgen vervolgens de mogelijkheid hun voorkeur uit te spreken.
De begeleiding van het project is in handen van Stichting LekArt, in samenwerking met CV Parijsch, in opdracht van de gemeente Culemborg. Naar verwachting wordt het nieuwe kunstwerk in het najaar van 2026 op locatie geplaatst.
