In december 1944 speelt zich in Tiel een ingrijpend verhaal af. Wat begint met een noodlanding van een Britse piloot, eindigt in een tragedie die de stad nog altijd herdenkt.

Noodlanding bij Culemborg
Op 28 november 1944 voeren Britse Typhoon-jachtbommenwerpers een aanval uit op een Duits hoofdkwartier in Houten. Tijdens deze aanval wordt het toestel van de 24-jarige luitenant Denis Charles Colebrook geraakt door Duits luchtafweergeschut. Hij probeert nog bevrijd gebied te bereiken, maar moet uiteindelijk een noodlanding maken bij Culemborg, in een veld nabij de Parallelweg en de Beesdseweg.

Colebrook weet vrijwel ongedeerd uit zijn vliegtuig te komen. Hij krijgt hulp van boeren uit de omgeving en wordt via verschillende schuilplaatsen uit handen van de Duitsers gehouden. Met burgerkleding en klompen probeert hij zo onopvallend mogelijk te blijven. Uiteindelijk komt hij terecht bij het lokale verzet.

Via Tricht naar Tiel
Na enkele dagen onderduiken wordt Colebrook eerst naar Tricht gebracht. Van daaruit reist hij door naar Tiel, waar hij onderdak krijgt bij Jan van Elzen aan de Papensteeg. Het huis wordt gebruikt door leden van het lokale verzet en lijkt een geschikte plek om de piloot tijdelijk te laten verblijven.

De Waal vormt in deze periode de frontlijn. Ten noorden van de rivier bevinden zich geallieerde troepen, terwijl Tiel nog in bezet gebied ligt. Het plan ontstaat om Colebrook via een zogenoemde Waalcrossing naar bevrijd gebied te brengen.

In de nacht van 19 op 20 december 1944 wordt een eerste poging gedaan. De groep bereikt de rivier, maar de boot die gebruikt zou worden blijkt verdwenen. Een tweede poging volgt, maar ook deze mislukt. Duitse patrouilles houden de dijken en uiterwaarden scherp in de gaten.

Een fatale beslissing
Tijdens deze pogingen wordt verzetsman Ben Wagenaar meerdere keren aangehouden door Duitse soldaten. Hij verklaart dat hij namens de burgemeester toezicht houdt op illegale houtkap. De Duitsers vertrouwen het verhaal niet en willen dit controleren.

De volgende ochtend meldt Wagenaar zich bij het gemeentehuis. De NSB-burgemeester Beekman is afwezig, maar locoburgemeester Emile Govaert is er wel. In paniek vertelt Wagenaar over de mislukte poging en laat hij zich ontvallen dat er een Britse piloot in Tiel ondergedoken zit.
Govaert geeft deze informatie vrijwel direct door aan de Duitse autoriteiten.

Nog diezelfde dag wordt het huis aan de Papensteeg omsingeld. Jan van Elzen is niet thuis, maar zijn zwangere vrouw Mimi van Elzen wordt gearresteerd. Ook Denis Colebrook wordt opgepakt.

Bevrijdingsactie
Mimi van Elzen wordt opgesloten in het politiebureau op het Bleekveld. Tijdens verhoren blijft zij zwijgen. Het verzet vreest dat verdere ondervraging gevaarlijk kan worden en besluit tot actie.

In de nacht van 23 december 1944 wordt Mimi van Elzen door verzetsleden uit het politiebureau bevrijd. De actie slaagt, maar de Duitse bezetter reageert woedend.

Dreiging van zware vergelding
Tijdens overleg over vergeldingsmaatregelen worden verschillende zware opties besproken. Daarbij wordt onder meer gesproken over het platbranden van delen van Tiel, het versneld evacueren van de stad en het oppakken van grote groepen mannen. Ook dreigen de Duitsers met het fusilleren van honderden inwoners, oplopend tot 500 mannen.

Uiteindelijk nemen de Duitsers acht Tielenaren als gijzelaars. Ze stellen een ultimatum: wanneer Jan en Mimi van Elzen zich niet melden, zullen gijzelaars worden gefusilleerd. Pogingen van familieleden, geestelijken en bestuurders om dit te voorkomen blijven zonder resultaat.

Op 24 december 1944, kerstavond, worden vijf mannen gefusilleerd:

Wilhelmus van den Boogaard (47)
Jan Daalderop (43)
Izak Dasberg (51)
Nicolaas Adriaan Oostinga (63)
Chris Weijman (46)

De executie vindt plaats op het binnenplein van de gevangenis op het Bleekveld. De slachtoffers worden dezelfde dag begraven in Zoelen, zonder dat familieleden aanwezig mogen zijn.

De piloot overleeft
Denis Colebrook krijgt dit drama niet meer mee. Na zijn arrestatie wordt hij naar Utrecht gebracht, waar hij door de Gestapo wordt verhoord. In januari 1945 wordt hij overgebracht naar krijgsgevangenenkamp Stalag Luft IIIa nabij Berlijn.

Op 9 april 1945 wordt hij bevrijd door Russische troepen. Na de oorlog keert Colebrook terug naar Engeland, waar hij zijn loopbaan bij de Royal Air Force voortzet.

Een zwarte kerst
Wat begon met een noodlanding bij Culemborg, eindigde in één van de meest tragische gebeurtenissen uit de oorlogsgeschiedenis van Tiel. Denis Colebrook overleefde de oorlog.

Vijf Tielenaren niet.