VIJFHEERENLANDEN - Informateur Doekle Terpstra adviseert om de formatiefase in Vijfheerenlanden te starten met CDA, SGP, VVD en Hart voor Vijfheerenlanden (HvV). Dat staat in het maandag gepubliceerde informateursverslag. Daarmee is er een duidelijke nieuwe voorkeurscoalitie in beeld gekomen en vallen de huidige coalitiepartners VHL Lokaal en PvdA buiten de boot.
Vorige week werd er gesproken over twee mogelijke varianten met of zonder de PvdA. Maar na het vertrek van
lijsttrekker Van Montfoort bij de arbeiderspartij liggen de voorkeuren ineens anders.
In de eerste gespreksronde met alle negen fracties werd het zogenoemde motorblok van CDA, SGP en PvdA nog door vrijwel alle partijen gezien als een logisch en stabiel vertrekpunt. VHL Lokaal viel toen wel al af. Daarbij werden voor een vierde plek in een coalitie onder meer VVD, D66 en Hart voor Vijfheerenlanden genoemd.
Situatie kantelde na vertrek PvdA-kandidaatDe verkenning veranderde begin april, toen Joop van Montfoort - de beoogde wethouderskandidaat van de PvdA - zijn lidmaatschap van de partij beëindigde. Daardoor ontstond volgens Terpstra twijfel over de bestuurlijke continuïteit van varianten waarin de PvdA deel zou uitmaken van het nieuwe college.
Vorige week meldde de informateur daarom al in een brief aan de raad dat er nog twee opties over waren: een motorblok met CDA, SGP en PvdA, of een versmalde variant met alleen CDA en SGP als kern. Een duidelijke voorkeur ontbrak toen nog.
In het nieuwe verslag staat dat die onduidelijkheid inmiddels is verdwenen. Na een nieuwe ronde gesprekken concludeert de informateur dat het eerder genoemde motorblok van drie partijen niet langer vanzelfsprekend houdbaar is. Volgens het verslag is dat versmald tot CDA en SGP als stabiele kern. Daarna werd gezocht naar aanvullende partijen die samen een meerderheidscoalitie kunnen vormen.
VVD als logische partner, HvV als vierde partijUit de gesprekken kwam volgens Terpstra naar voren dat de VVD door een grote meerderheid van de partijen wordt gezien als een stabiele en bestuurlijk ervaren partner, met een duidelijke aansluiting bij CDA en SGP. Voor de noodzakelijke vierde partij werden vooral D66, PvdA en Hart voor Vijfheerenlanden genoemd. Uiteindelijk spraken CDA, SGP en VVD in een extra gespreksronde een gezamenlijke voorkeur uit voor Hart voor Vijfheerenlanden.
Volgens het verslag is die keuze gebaseerd op de wens om recht te doen aan de verkiezingsuitslag, de lokale verankering van Hart voor Vijfheerenlanden en de verwachting dat die partij een inhoudelijke aanvulling kan vormen met een frisse blik. Op basis daarvan adviseert Terpstra nu om met CDA, SGP, VVD en HvV verder te gaan in de formatiefase.
Andere partijen vallen afIn het verslag licht de informateur ook toe waarom andere partijen op dit moment niet als eerste keuze naar voren komen. Over VHL Lokaal staat dat meerdere partijen zorgen hebben geuit over stabiliteit en interne dynamiek in eerdere perioden.
D66 wordt omschreven als constructief en verbindend, maar inhoudelijk meer op afstand van CDA, SGP en VVD. Over de PvdA schrijft Terpstra dat die partij inhoudelijk serieus wordt genomen, maar dat recente ontwikkelingen hebben geleid tot vragen over rust en bestuurlijke continuïteit.
Advies voor hoofdlijnenakkoordNaast de samenstelling van de mogelijke coalitie doet de informateur ook een inhoudelijk advies over de vorm van samenwerking. Hij adviseert te kiezen voor een hoofdlijnenakkoord. Dat moet richting geven aan de belangrijkste opgaven voor de periode 2026 tot 2030, terwijl er tegelijk ruimte blijft voor samenwerking op basis van vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Vijfheerenlanden zetelverdeling:- CDA 7 (+1)
- VHL Lokaal 5 (-2)
- SGP (+1)
- VVD 4 (0)
- D66 3 (0)
- Hart voor Vijfheerenlanden 3 (+3)
- PvdA 3 (+1)
- ChristenUnie 2 (-2)
- BBV 1 (+1)
