CULEMBORG - In Culemborg groeit het gesprek over iets waar vaak nog omheen wordt gepraat: gehoorverlies. Anna Maria Marangos woont er inmiddels vijf jaar en merkte in die tijd hoe stil dat onderwerp soms blijft, juist terwijl het zoveel mensen raakt. Niet alleen ouderen, maar ook jongere mensen die te maken krijgen met slechter horen, vaak zonder dat het direct zichtbaar is voor de buitenwereld.

In Nederland gaat het naar schatting om zo’n 1,8 miljoen mensen met gehoorverlies. Voor Anna Maria werd het persoonlijk toen haar eigen gehoor achteruitging. Wat begon als een verandering in haar dagelijks leven, werd ook een zoektocht naar hoe je verbonden blijft als luisteren niet meer vanzelf gaat. Die zoektocht bracht haar bij gebarentaal. Niet als vervanging van spreken, maar als een andere manier om contact te maken. “Er zit echt een taboe op,” zegt ze. “Mensen vinden het lastig om te laten zien dat ze minder goed horen. Terwijl het zo normaal is dat dit kan gebeuren.”
 
Gebarentaal als uitnodiging tot contact
Die gedachte neemt ze mee naar het Talencafé in Culemborg, waar mensen elkaar ontmoeten om talen te oefenen in een informele setting. Van Spaans tot Nederlands: het gaat daar niet om perfectie, maar om durven proberen. Anna Maria stelde de vraag waarom gebarentaal daar geen plek zou kunnen hebben. Niet als aparte activiteit, maar als onderdeel van dezelfde beweging: taal als middel om elkaar te begrijpen.

Voor Anna Maria draait het uiteindelijk om één eenvoudige gedachte: dat communicatie niet ophoudt bij horen of spreken.

Aan haar tafel ontstaat inmiddels een gemengde groep. Ouders van dove kinderen, iemand in opleiding tot gebarentolk, en bezoekers die nieuwsgierig zijn naar hoe communicatie eruitziet zonder stem. Wat hen bindt is niet alleen taal, maar vooral de bereidheid om anders te kijken naar wat verstaan eigenlijk betekent.
 
Taboe doorbreken begint klein
Voor Anna Maria begint het gesprek over gehoorverlies niet bij grote campagnes, maar juist bij alledaagse ontmoetingen. Door zichtbaar te maken dat slechthorendheid gewoon onderdeel is van het leven, wil ze bijdragen aan meer begrip en minder drempels. In Culemborg worden daarbij voorzichtig eerste stappen gezet met lokale culturele plekken. Zo wordt bij Theater De Fransche School gekeken naar mogelijkheden voor schrijftolken bij voorstellingen. Ook in het Elisabeth Weeshuis Museum is er het idee om in het najaar een rondleiding met gebarentolk te organiseren. Beide initiatieven zijn nog in ontwikkeling, maar laten zien dat er ruimte is om toegankelijkheid stap voor stap mee te nemen.
 
“Zeg het met een gebaar”
Voor Anna Maria draait het uiteindelijk om één eenvoudige gedachte: dat communicatie niet ophoudt bij horen of spreken. En dat mensen niet buiten de samenleving hoeven te vallen omdat hun gehoor verandert. “Zeg het met een gebaar,” zou je kunnen zeggen. Niet als slogan, maar als uitnodiging om elkaar op een andere manier te blijven vinden.
 
Kennismaken tijdens het Talencafé
Wie Anna Maria wil ontmoeten, kan op maandag 1 juni aansluiten bij het Talencafé in Theater De Fransche School. Tussen de verschillende talen aan tafel is er ruimte voor gebaren, voor uitleg, en vooral voor het gesprek dat vaak begint waar het stil dreigt te worden. 

Meer informatie over Talencafé is te vinden op www.theaterdefranscheschool.nl/programma-talencafe.