CULEMBORG - VVD en Pro Culemborg kunnen het beste gezamenlijk een coalitie gaan vormen. Dat adviseert informateur Saskia Kluit in een tussentijds verslag, dat ze op donderdagavond toelichtte in de gemeenteraad. Een derde partij vindt ze niet nodig. Ze werd donderdagavond benoemd tot formateur.
Wel pleit ze voor een akkoord op hoofdlijnen met een financiële doorrekening, in plaats van een dichtgetimmerd coalitieakkoord. Op die manier kan de gemeenteraad actiever worden betrokken bij de besluitvorming. Dat is een prioriteit van zowel Pro als VVD. “Er is al genoeg polarisatie, vinden beide partijen.”
De chemie tussen de twee partijen, die op inhoud vaak tegenover elkaar staan, was volgens Kluit erg goed. “Ze komen steeds nader tot elkaar tijdens onze gesprekken.” Zowel Tim de Kroon van Pro Culemborg als Gerdi Sap-den Hartog van de VVD beaamden dat.
Wantrouwen Tijdens de gemeenteraadsvergadering klonk er veel “gezond wantrouwen” uit de beoogde oppositiepartijen, zoals de raad het typeerde na een voorzetje van burgemeester Marinka Mulder. Marco van Zandwijk van het CDA hoorde veel “vaagpraat”, zei hij. Er bleef volgens hem veel onduidelijk over hoe de beoogde coalitiepartijen de samenwerking met de raad vorm wilden geven.
Kees van der Zaag van de ChristenUnie vroeg zich af waarom er in het tussentijdse rapport niks over de inhoudelijke vraagstukken werd geschreven. “U wil eerst het coalitieakkoord schrijven en dan pas het debat aangaan. U gaat dus met twee partijen op een ei broeden en wij broeden niet mee.”
Pro Culemborg en de VVD toonden zich niet ongeroerd door deze kritiek. Het was "lastig" om meteen iets te vertellen over de inhoud, omdat de financiële realiteit de komende weken nog kan verschuiven, zeiden ze. Wel konden er afspraken worden gemaakt over inzage van het gehoopte coalitieakkoord voordat het officieel wordt gemaakt. De raad kan daar dan feedback op leveren. Dit werd meteen vastgelegd in een nieuwe versie van de motie om Saskia Kluit officieel als formateur te benoemen, die unaniem door de raad werd aangenomen.
De invulling van deze samenwerking bleef punt van zorg. Marco van Zandwijk diende daarom een motie in om de discussies over de samenwerking tussen de raad en de coalitie los te trekken van de coalitieonderhandelingen. In plaats daarvan zou de raad zelf moeten gaan nadenken over die rol. De motie werd unaniem aangenomen.
Een derde partij Kluit werd een maand geleden aangedragen als formateur met enige informerende taken. De rest van de gemeenteraad was daar echter ontevreden mee. Ze werd uiteindelijk drie weken geleden aangesteld als informateur, met de opdracht om breder onderzoek te doen naar een mogelijke coalitie.
Een belangrijke voorwaarde was dat zij op zoek zou gaan naar een derde partij, ongeacht grootte of politieke affiniteit. De huidige coalitieleden D66 (2 zetels) en Culemborg van Nu (5 zetels) zijn daarop op gesprek gekomen. Ook het CDA (2 zetels) was een mogelijkheid.
De drie partijen hebben volgens Kluit echter allemaal niet genoeg meerwaarde. CvN kon volgens Kluit niet hard maken dat de raad niet buitenspel zou komen te staan met zo’n grote coalitie. Ook was de partij inhoudelijk niet onderscheidend genoeg en zou die niet dezelfde open bestuurscultuur nastreven als de coalitiepartijen. D66 “kiest inhoudelijk andere speerpunten” dan Pro en VVD, aldus Kluit, terwijl het CDA zich “teveel verbonden voelt” met de VVD. Dat zou voor teveel overwicht richting rechts zorgen.
Er kwamen op donderdagavond wel enige vragen vanuit de drie partijen, die wilden weten waarop deze overwegingen waren gebaseerd. Zo zou de informateur iets te stellig aangeleverde discussiepunten als wensen hebben geïnterpreteerd.
Een kleine coalitie Zowel Rard Metz van D66 als het CDA maakten zich zorgen over een “instabiele en kwetsbare coalitie”. De combinatie VVD en Pro is namelijk slechts met één zetel in de meerderheid.
De beoogde coalitiepartijen vinden echter dat deze kleine meerderheid het bestuur juist flexibel maakt. Dat zou meer ruimte laten voor de raad om zelf inbreng te hebben, in plaats van dat er een dichtgetimmerd beleidsplan ligt. Zo zou de raad bijvoorbeeld op bepaalde onderwerpen kaders kunnen stellen of zelf ideeën aandragen.
Het akkoord op hoofdlijnen moet de belangrijke dossiers vastleggen waar zekerheid over moet zijn, aldus Tim de Kroon, fractievoorzitter van Pro Culemborg. Daarnaast is er ruimte voor initiatieven vanuit de raad. Ook willen de twee coalitiepartijen vaker de stad in, om inzichten te winnen bij inwoners van Culemborg.
De hoop is dat er op 24 juni een coalitieakkoord kan worden gepresenteerd. Meerdere partijen, waaronder de huidige coalitiepartij Culemborg van Nu, gaven echter aan dat die deadline hun niet heilig is. “Kwaliteit en samenwerking prevaleert boven een weekje meer of minder”, zei Kees van der Zaag.
