CULEMBORG - Ruim 18 jaar lang was Monica Wichgers een bekend gezicht in de Culemborgse politiek. De voormalig wethouder vertrekt nu naar Maasdriel, waar ze de komende jaren zitting zal nemen in het college voor lokale partij Hart voor Maasdriel. “De politiek is gepolariseerder geworden.”
Monica Wichgers (61) mag zichzelf een echte Culemborger noemen: ze woont sinds 1971 in de Lekstad. De politiek werd er in die vroege dagen met de paplepel ingegoten, vertelt ze aan SRC. “Mijn vader zat ook in de politiek. Hij debatteerde graag, dus als ik iets wilde, moest ik daar een debat over voeren”, lacht ze.
“Eigenlijk was het voor mij vrij normaal vanuit mijn opvoeding dat als je iets kunt en iets vindt, dat je je daar dan ook positief mee moet bemoeien.” In 2007 voegde ze zich daarom bij de lokale VVD als commissielid. Een jaar later trad ze toe tot de gemeenteraad.
Van Parijsch tot het Stationskwartier Het was ook toen een tijd van grote veranderingen. “We begonnen toen met de bouw van Parijsch”, herinnert ze zich. “Er waren woningen nodig en we moesten nadenken over hoe je zo’n wijk dan vormgeeft. De gedachten waren toen heel anders dan nu.”
De eerste delen van Parijsch vielen niet helemaal ideaal uit. “In de beginfase waren de wegen heel smal, de huizen stonden erg op elkaar. Dat hebben we goed geëvalueerd. Daardoor is Parijsch ruimtelijker geworden – groener, beter ingepast in de omgeving.” Daar is ze trots op.
Sowieso heeft Wichgers – de afgelopen 8 jaar wethouder Wonen – zich altijd beziggehouden met de woningbouw in de stad. “Omdat ik denk dat wonen een eerste levensbehoefte is. Als je toe bent aan de volgende fase in je leven, moet je daar ruimte voor hebben”, zegt ze. “En wat ik nu zie vind ik echt schrijnend: die jongvolwassenen die nog op zolder bij hun ouders wonen, maar wel een partner hebben.”
De huidige generatie stelt zo levensfases vaak uit, zegt Wichgers, omdat ze simpelweg geen plek heeft om daar in te groeien. “Ik denk dat het woningtekort onze maatschappij heel veel kost. Het zal een lange tijd duren voordat die wond weer genezen is.”
Een progressieve middenpartij Later werd ze fractieleider en lijsttrekker van de VVD, maar de partij was om haar heen aan het veranderen, zegt Wichers. “De VVD was in Culemborg altijd een progressieve, sociale partij. Echt een middenpartij. Maar op een gegeven moment werd die VVD steeds conservatiever. Ik ging daar steeds minder goed bij passen.”
In 2017 kwam het tot een clash. De partij besloot haar niet opnieuw te nomineren als lijsttrekker. In haar plaats kwam Han Braam. “Han en ik verschillen nogal qua politieke opvatting; hij is conservatiever dan ik”, blikt Wichgers nu terug. Ze zag de verkiezing van Braam als een politieke richtingkeuze waar ze niet in mee wilde.
“Op dat moment kwamen er steeds meer lokale bewegingen op gang, daar ging ik over nadenken”, zegt Wichgers. “Culemborg had toen alleen nog Culemborgs Belang, maar die waren niche. De vraag was alleen: waar ga ik naartoe, een progressievere partij, of spring ik in het gat en zet ik een lokale partij op? Een plek waar ik me niet hoef te committeren aan links of rechts, maar altijd een overweging kan maken in het belang van de stad?”
Culemborg van Nu Ze kreeg tot haar verbazing veel steun. “Ik had niks gedaan als er niet zoveel mensen waren geweest die zeiden: we gaan er met jou de schouders onder zetten”, zegt ze. “Als je lokaal een partij opzet met mensen die geworteld zijn in de stad en ook zichtbaar zijn, dan geeft dat meer vertrouwen.”
Het bleek een goede gok: Culemborg van Nu kwam in 2018 met drie zetels in de raad en groeide daarna uit tot coalitiepartij. “Inmiddels zijn we bijna tien jaar oud en zitten we met 5 zetels in de raad. Daar ben ik wel trots op.”
Naar gevoel Waar ze wel nog steeds van baalt? De aankoop van het pand van restaurant Op de Haven in 2020. “Ik heb er echt mee geworsteld. Er lagen contractuele afspraken onder, dus ik kon geen enkele andere beslissing maken. Maar ik heb er altijd een naar gevoel aan overgehouden”, zegt ze.
“Uiteindelijk heeft het de gemeente veel geld gekost. Het is een mooie plek, maar we hadden als gemeente nooit in de positie moeten zetten dat we verplicht waren een restaurant te kopen.”
En dat kwam wél door ‘haar’ Huub [van Oorschot, voormalig wethouder]. “We hebben nooit ergens ruzie over”, zegt ze. “Maar over Op de Haven hebben we wel moeten zeggen: laten we het er niet meer over hebben, want het is niet leuk.”
Pittige tijden In 2022 werd Wichgers wethouder. “Achteraf denk ik, die eerste vier jaar waren een pittige tijd.” Niet alleen was zij onervaren, haar fractie was ook nog vrij nieuw. “Je moet als wethouder heel hard werken om alle ballen hoog te houden.”
Als portefeuillehouder Wonen stortte Wichgers zich op de ontwikkeling van een groot woningbouwproject rond het station van Culemborg, het Stationskwartier. “Ik voel toch alsof ik daarmee echt iets nalaat aan de stad”, zegt ze. “Ik ben er waanzinnig trots op hoe we dat met het hele team voor elkaar gekregen hebben, stapje voor stapje. Ik denk dat we ons plan ook met respect voor de ondernemers die er zitten kunnen uitvoeren.”
Goed, geeft ze toe, niet iedereen was blij. “We hebben oprecht moeite gedaan om de ondernemers voor Culemborg te behouden”, aldus Wichgers. En een beetje weerstand hoort er altijd bij. “Mensen zijn gewend aan de manier waarop ze leven en dan gaat de overheid er ineens iets in veranderen.”
De toekomstige bewoner Toch moeten die veranderingen plaatsvinden, zegt ze. De stad verandert continu. “Ik kan dit niet echt onderbouwen, maar ik heb wel het gevoel dat de tegenstand groter is dan vroeger”, zegt ze. “Vroeger waren er misschien een paar groepjes die zich tegen uitbreiding van de stad verzetten. Nu zie je vaak individuele mensen die bezwaar maken, bijvoorbeeld omdat ze niet meer auto’s in de straat willen.”
Begrijpelijk, onderstreept ze. “Tegelijkertijd heeft de toekomstige inwoner van zo’n gebied er geen stem in. Want die kennen we nog niet. Maar die wil wel graag een huis. Ik krijg zo vaak de vraag of mensen zich al kunnen inschrijven.”
Ze heeft goede hoop dat opvolger Mischa Peters de ontwikkeling van het Stationskwartier tot een goed einde kan brengen. Maar het blijft lastig. “Het Stationskwartier is voor Culemborg een heel groot project, eigenlijk groter dan onze stad. We kunnen dat dragen omdat we goed plannen en bereid zijn keuzes te maken”, zegt ze. “Je kunt niet én veel parkeerruimte én veel sociale woningen bouwen. Er moet ook een businesscase kloppend worden gemaakt.”
Lange termijndenken Die keuzes zijn volgens Wichgers inmiddels grotendeels gemaakt, maar ze maakt zich wel zorgen dat de combinatie Pro en VVD tot stroevere besluitvorming gaat leiden. “Er ligt nu een college waarbij de ene partij misschien toch meer sociaal wil en de andere toch meer parkeren…” Het is een delicaat evenwicht, wil ze maar zeggen. “Als ik mijn opvolger iets wil meegeven, dan is het om daar voldoende oog voor te hebben.”
En voor de langere termijn? “We hebben nu ongeveer 1.300 woningen geprogrammeerd. Maar woningbouw heeft een lange adem, zeker op zo’n klein gebiedje als wij hebben in Culemborg. Dus je moet nu gaan plannen voor de woningen die je over 8 jaar geprogrammeerd wil hebben. Anders krijg je een gat in de woningbouwproductie. Ze moeten wel echt aan de slag om ervoor te zorgen dat dat gat niet ontstaat.”
Op naar Maasdriel Maar goed: dat gaat nu verder zonder haar. Zij is nu gevraagd door Hart voor Maasdriel om in Maasdriel wethouder te worden – “een hele eer”. Het helpt als jonge partij als er meer ervaren mensen om je heen staan, zegt ze. “Dat heeft Hart voor Maasdriel goed gezien. Zij zijn een nieuwe partij, maar ze hebben ervaren wethouders gezocht die de regio kennen, het vak kennen en de raadsleden kunnen steunen om in hun rol te groeien.”
Ver weg zal Wichgers niet zijn. Ze blijft gewoon in Culemborg wonen, de stad waar ze van houdt. “Het is zo’n complete stad: een station, goede basisscholen, voortgezet onderwijs, evenementen, restaurants, wandelgebied, fietsruimte”, zucht ze. “Ik blijf hier met veel plezier wonen.” Ze blijft in die periode – op de achtergrond – ook betrokken bij Culemborg van Nu.
Of ze nog een laatste boodschap heeft aan Culemborg? “Geen laatste”, zegt ze onmiddellijk. Want ze is dus niet helemaal weg. “Maar wel: wees lief voor elkaar, wees tolerant, snap dat iedereen vanuit goede bedoelingen het zijne doet. We moeten deze stad met elkaar maken.”
